Özel yazılımın maliyetini ne belirler

"Bu yazılım kaça olur?" bize en sık sorulan soru. Cevabı tek bir rakam değil ve bunu söylemek kaçamak gibi duruyor. Değil. Maliyeti belirleyen kalemler bilinmeden verilen bir rakam, ya gereğinden yüksek ya da projenin ortasında artacak bir rakamdır.

Bu yazıda bir özel yazılımın maliyetini hangi kalemlerin belirlediğini ve bir teklifi okurken nelere bakılacağını anlatıyorum. Rakam vermiyorum, çünkü her proje farklı. Ama rakamın nereden geldiğini görmek, teklifleri karşılaştırmayı çok kolaylaştırıyor.

Ekran sayısı yanıltıcı bir ölçü

Yazılım maliyeti çoğu zaman ekran sayısıyla düşünülüyor. Bir giriş ekranı, bir liste, bir form, bir rapor. Oysa ekranlar maliyetin görünen kısmı.

Aynı görünen iki form çok farklı maliyetlere sahip olabilir. Biri girilen veriyi bir tabloya yazıyor. Öteki aynı veriyi doğruluyor, yetkisine göre farklı kişilere gösteriyor, başka bir sisteme gönderiyor ve her değişikliği kayda geçiriyor. Maliyeti ekranın arkasındaki kurallar belirliyor.

Entegrasyonlar

Bir yazılım nadiren tek başına çalışıyor. Muhasebe sistemi, kimlik doğrulama, ödeme, e-posta, kurumun eski sistemleri ya da bir kamu servisi. Her bağlantı ayrı bir iş.

Belgesi düzgün, sağlam bir arayüzü olan bir servise bağlanmak birkaç gün sürebilir. Belgesi eksik, test ortamı olmayan eski bir sisteme bağlanmak haftalar alabilir. Teklif aşamasında her entegrasyonun belgesini ve test imkânını sormak, maliyetin en belirsiz kısmını netleştiriyor.

Veri ve taşıma

Yeni yazılım boş bir veritabanıyla başlamıyorsa, eski sistemden veri taşınacak demektir. Bu çoğu teklifte tek satırla geçiliyor ve projelerin en sık sarktığı yerlerden biri oluyor. Neden böyle olduğunu veri taşıma üzerine yazdığımız yazıda anlattık.

Güvenlik ve mevzuat

Sağlık verisi, öğrenci verisi ya da finansal veri işleyen bir yazılım, aynı görünen bir iç araçtan daha fazla iş gerektiriyor. Rol bazlı erişim, erişim kayıtları, şifreleme, saklama sürelerinin uygulanması, silme ve anonimleştirme. Bunlar sonradan eklenmesi zor işler. Baştan kapsama alınmaları hem daha ucuz hem daha güvenli.

Belirsizlik

Her projede bilinmeyenler var. İyi bir teklif bunları ayrı yazıyor ve nasıl ele alınacağını söylüyor. Kötü bir teklif ise belirsizliği ya sessizce fiyata ekliyor ya da hiç hesaba katmıyor. İkincisi daha tehlikeli, çünkü fark projenin ortasında ek bir faturayla çıkıyor.

Belirsizliği azaltmanın en iyi yolu, projenin başına kısa bir keşif aşaması koymak. Bu aşamada kapsam, entegrasyonlar ve veri netleşiyor. Asıl geliştirme bundan sonra daha sağlam bir rakamla fiyatlanıyor.

Test ve kabul

Test, kesilmeye en açık kalem. Kesildiğinde bedeli de en geç ödenen kalem. Otomatik testler, kabul testleri ve gerçek kullanıcılarla deneme. Teklifte test için ayrılan emek görünmüyorsa, bu emek ya hiç harcanmayacak ya da sizin ekibinizin üzerine kalacak.

Teslimden sonra

Yazılımın maliyeti teslim günü bitmiyor. Barındırma, yedekleme, güvenlik güncellemeleri, kullanılan kütüphanelerin yükseltilmesi ve küçük iyileştirmeler devam ediyor. Bu kalemleri teklif aşamasında ayrıca görmek, ilk yılın sonunda sürprizle karşılaşmamayı sağlıyor.

Bir teklifi okurken

Birkaç teklifi karşılaştırırken her birinin neyi kapsadığını yan yana yazın. Entegrasyonlar dahil mi, veri taşıma dahil mi, test ne kadar, bakım nasıl fiyatlanmış, kaynak kod kime kalıyor. Fiyat farklarının çoğu, aynı işin fiyatlanmadığını gösteriyor.

Kısaca

Özel yazılımın maliyetini ekranlar değil, ekranların arkasındaki kurallar, entegrasyonlar, veri, güvenlik, test ve bakım belirliyor. Bu kalemleri açıkça yazan bir teklif, daha yüksek görünse bile çoğu zaman daha ucuza gelir.